Gościmy

Odwiedza nas 23 gości oraz 0 użytkowników.

   

Imieniny obchodzą

Dzisiaj jest: 18 Październik 2017    |    Imieniny obchodzą: Piotra, Michała, Ziemowita
   

Wyszukaj

   

Pszczewski Park Krajobrazowy

Nawigacja

Przyroda Parku

Zgodnie z podziałem geobotanicznym Polski Pszczewski Park Krajobrazowy znajduje się w obszarze przejściowym między Okręgiem Lubuskim i Poznańsko-Gnieźnieńskim Krainy Wielkopolsko-Kujawskiej. To położenie sprawia, że obszar Parku jest poza granicami naturalnego zasięgu świerka, jodły i dębu bezszypułkowego, ale co istotne w Krainie Wielkopolsko-Kujawskiej, w zasięgu buka. W tym zróżnicowanym obszarze do chwili obecnej udokumentowano obecność ponad 670 gatunków roślin naczyniowych, a lista ciągle jest uzupełniana. 41 gatunków roślin posiada status ochrony prawnej, a 56 znajduje się pośród czerwonej listy roślin Wielkopolski. Pośród nich 10 to gatunki uznane za zagrożone, wymierające i rzadkie w skali całego kraju. Największą grupę stanowią rośliny zagrożone dla Wielkopolski, których na terenie parku stwierdzono 29. Wśród nich znajdują się gatunki zagrożone w Polsce np.: kruszczyk błotny, rojnik pospolity, storczyk plamisty. Mniejszą grupę stanowią gatunki rzadkie w Wielkopolsce, których w parku znajduje się 14. W archiwach parku znaleźć można informacje o takich gatunkach jak: rosiczka długolistna i pośrednia, przygiełka brunatna, wełnianeczka alpejska, wątlik błotny.

Grzebiuszka ziemna

Ponad 60% powierzchni parku pokrywają lasy. Tymczasem jeszcze w połowie ubiegłego wieku obszar zajmowany obecnie przez park był w przewadze użytkowany rolniczo. Pamiątką po tamtych czasach są liczne głowiaste wierzby teraz rosnące wśród śródleśnych duktów, a kiedyś na skrajach pól i na miedzach. Szacuje się, że około 50% powierzchni leśnych w parku zajmują młode, mające około 50 lat drzewa, a drzewostan starszy od 80-90 lat stanowi niewiele ponad 10%. Rozmieszczenie lasu na terenie Parku jest bardzo zróżnicowane. Większe kompleksy leśne znajdują się w środkowej części obszaru w otoczeniu rynny jezior pszczewskich oraz w dolinie rzeki Kamionki. Bezwzględnie dominują bory, a wśród nich bory świeże porastające piaszczyste powierzchnie sandrowe. Występujące tu piaski zawierają pewną domieszkę części pylastych, co powoduje, że gleba utrzymuje więcej wilgoci i jest nieco żyźniejsza. W runie łanowo rosną borówka czarna i borówka brusznica, a często obficie występuje śmiałek pogięty oraz mchy: rokiet pospolity, rokiet cyprysowy, modrzaczek siny, widłoząb falisty, rokietnik pospolity i gajnik lśniący. W borze świeżym rosną gruszyczki: mniejsza, okrągłolistna i zielonawa, kosmatka gajowa i owłosiona oraz pomocnik baldaszkowy. Rzadziej spotykane, ale bardzo interesujące są różne gatunki widłaków. W Parku jest to najczęściej widłak goździsty i spłaszczony. Występuje również stanowisko bardzo rzadkiego gatunku - widłaka cyprysowego. W runie boru świeżego spotykane są paprocie: orlica pospolita, narecznica samcza, narecznica krótkoostrza. W warstwie krzewów najczęściej rosną jałowiec, kruszyna i jarzębina.

Kormorany czarne

Żyźniejsze stanowiska w dolinie Obry oraz fragmenty rynien jeziornych porasta bór mieszany świeży, w którym przeważają drzewostany starsze. W borze mieszanym obok sosen rosną głównie dęby lub buki. Gatunki podszytowe to jałowiec, jarzębina, leszczyna, kruszyna i trzmielina. W runie występuje wiele gatunków mchów, paproci oraz spotkać tu można: konwalijkę dwulistną, poziomkę pospolitą, malinę kamionkę, przetacznik leśny. Na terenie Parku występują także bory sosnowe suche nazywane też chrobotkowymi. Ich siedliskami są piaszczyste, ubogie w składniki pokarmowe, suche gleby. Runo tej formacji jest bardzo ubogie, usłane zwykle warstwą igieł i szyszek. Kępowo występują tu porosty, głownie różne gatunki chrobotków (Cladonia): reniferowy, leśny, wysmukły. Czasami rosną kserotermiczne trawy: szczotlicha siwa i kostrzewa owcza. Charakter borów sprawia, że są one chętnie odwiedzane przez turystów we wszystkich porach roku. Z tej przyczyny na terenie Pszczewskiego Parku Krajobrazowego w lasach wytyczono liczne ścieżki rowerowe i piesze. Nadleśnictwa wyznaczyły także miejsca postoju oraz pola namiotowe i kempingowe. Szczególnie wartościowe pod względem przyrodniczym są jednak fragmenty lasów liściastych w dolinie Kamionki. Strome zbocza zajmują tu lasy z dużym udziałem buka oraz bory mieszane. Gdzieniegdzie spotyka się także fitocenozy muraw kserotermicznych. W okolicy wsi Mnichy i Krzyżkówko znajdują się dobrze zachowane fragmenty grądów i olsów. W grądach dominuje dąb z domieszką buka, graba, jawora, a osobliwością są pojedyncze okazy cisa. W runie można tu znaleźć miedzy innymi: wawrzynka wilczełyko, buławika czerwonego, lilię złotogłów, gwiazdnice wielkokwiatową. Szczególnie żyzne i wilgotne miejsca zajmują olsy. W bujnym podszycie i runie znaleźć tu można szereg roślin rzadkich i chronionych.

Rzekotka drzewna

Las na terenie Pszczewskiego PK spełnia ważną rolę ochronną dla ekosystemów jeziornych i torfowiskowych. Większość z jezior na terenie parku i jego otuliny jest czysta, a zalesione zlewnie są najlepszym gwarantem jakości wód. Dzięki lasom w dobrej kondycji zachowane są także torfowiska niskie i przejściowe. Wyjątkową rzadkością są stanowiska torfowisk źródliskowych w dolinie rzeki Kamionki. Las w Parku należy do trzech dzielnic przyrodniczo-leśnych: Borów Nadnoteckich, Pojezierza Lubuskiego i Niziny Wielkopolsko-Kujawskiej. Gospodarkę leśną sprawują tu nadleśnictwa w: Międzyrzeczu, Trzcielu, Bolewicach i Międzychodzie.

Faunę Pszczewskiego Parku Krajobrazowego charakteryzuje nie do końca poznane bogactwo. Choć inwentarz poszczególnych grup zwierząt został opisany, to każdy rok przynosi nowe obserwacje i niespodzianki. Na wyróżnienie zasługuje ornitofauna, wśród której udokumentowano 208 gatunków w tym lęgowych 140. W tej dużej grupie, aż 171 gatunków to ptaki chronione. Amatorom ornitologii nie trudno na niebie dostrzec: bielika, orlika, kanię rudą i czarną, rybołowa, błotniaki, kobuza i trzmielojada. Częstym gospodarzem starych drzew jest dzięcioł zielony, krętogłów i dudek. Wśród wód i szuwarów zobaczyć można gęgawy, krakwy, cyranki, cyraneczki, kropiatki, gągoły, tracze i inne. Pszczewski Park Krajobrazowy stanowi ważny przystanek ptaków migrujących między innymi: rybołowów, głowienek, gęsi zbożowych i białoczelnych. Dla sporej części parkowych ptaków najważniejszymi siedliskami i przystankami są jeziora i rzeka Obra oraz związane z nimi obszary podmokłe torfowisk, łąk i pastwisk.

Obecnie lista ssaków obejmuje 54 gatunki, a wśród nich 29 wyróżnia się ochroną prawną. W parku spotkać można ssaki małe jak np. ryjówki i nornice oraz zwierzęta duże jak sarny i jelenie. Czasami park przemierza łoś, a nowymi mieszkańcami parku są norka amerykańska, szop pracz oraz daniel. Na wiele parkowych jezior powróciły bobry. Pośród ssaków niezwykle ciekawy jest inwentarz nietoperzy parku obejmujący 12 gatunków. Trzy gatunki: nocek duży, nocek Natterera oraz gacek brunatny znajdują się na Europejskiej Czerwonej Liście Zwierząt i Roślin Zagrożonych w Skali Światowej. Mopek oraz nocek duży wymienione są pośród gatunków załącznika Dyrektywy Siedliskowej UE. Do ciekawostek fauny nietoperzy Parku należy także występowanie mroczka pozłocistego, który regularnie jest spotykany na wschodzie i południu kraju, a ostatnio był odnotowany w Wielkopolsce w latach 60-tych.

Żurawina błotna

Bogactwo wód decyduje o bogatej ichtiofaunie. Na liście ryb znajduje się 29 gatunków. Boleń, koza, minóg strumieniowy i piskorz to zwierzęta parku, które Unia Europejska traktuje w sposób szczególny wskazując potrzebę ochrony ich siedlisk i wyznaczenia specjalnych obszarów ochrony. Liczne jeziora stanowią ulubione miejsca wędkarskich wycieczek. Największą osobliwością pośród ichtiofauny parku jest obecność w wodach rzeki Kamionki minoga strumieniowego, którego odkryli pracownicy parku w 2004 roku. Jak do tej pory rozpoznano w parku 13 gatunków płazów i 7 gatunków gadów i jest to prawdopodobnie lista zamknięta. Nie należy spodziewać się nowych odkryć dlatego, że jest to pełna lista gatunków obszarów niżu. Obecnie trwają w parku prace nad inwentaryzacją stanowisk występowania niektórych płazów. Podczas życia wodnego płazów, w małych oczkach wodnych spotkać można traszkę zwyczajną i traszkę grzebieniastą, albo na przykład: rzekotkę, kumaka i grzebiuszkę ziemną. Na terenie parku znanych jest wiele archiwalnych stanowisk żółwia błotnego, prawdopodobnie istnieje jeszcze kilka na których zwierzę to jest obecne Pszczewski Park Krajobrazowy

Wody zajmują 11,8 % powierzchni Parku i jego otuliny. Dominującym elementem hydrografii są tutaj liczne jeziora rynny Zbąszyńskiej oraz dwie rzeki: Obra i Kamionka i ich doliny. Przez obszar Parku przechodzi linia wododziałowa zlewni rzeki Warty i Obry. Na północ od niej, wody kierowane są poprzez Strugę Dormowską, Strugę Lubikowską i rzekę Kamionkę do Warty. Południową część odwadnia rzeka Obra. Sieć hydrograficzna parku znajduje się, według podziału Komitetu Gospodarki Wodnej w XXVI regionie hydrograficznym obejmującym dorzecze Obry. Łącznie na tym obszarze znajduje się 31 jezior o powierzchni powyżej 10 [ha] i wiele mniejszych. Liczne są oczka wodne, źródliska i torfowiska. Największym, o powierzchni 314,6 [ha] jest Jezioro Lubikowskie. Jego maksymalna głębokość wynosi 35[m] a przeźroczystość wody sięga w nim 6 metrów. Kolejne, niezwykle malownicze to jezioro Chłop o powierzchni 227,8[ha] i głębokości 23[m]. Stan czystości wód jest różny i zależy od lokalizacji jeziora. W północnej i środkowej części Parku jeziora są głębokie a ich wody zaliczane są do I i II klasy czystości. Najlepsze jakościowo wody posiadają jeziora Rokitno, Lubikowskie, Chłop, Szarcz. W części południowej są płytkie, żyzne i przepływowe jeziora: Lutol, Młyńskie, Konin, Wielkie i Rybojadzkie. Średnia ich głębokość wynosi około 3 metry. Mają III klasę czystości a nawet są poza klasowe. To właśnie Obra wywiera największy wpływ na procesy w nich zachodzące. Kształtuje reżim hydrologiczny podnosząc bądź obniżając stany ich wód i wnosząc do nich znaczącą ilość substancji pokarmowych oraz osadów.

Storczyk kukawka

Z analizy dokumentów kartograficznych dowiadujemy się o znacznym zmniejszeniu się powierzchni i głębokości tych jezior na przestrzeni ostatnich 100 lat ich historii. Widoczne jest także zwiększenie udziału roślinności przybrzeżnej, które świadczy o wzroście ich żyzności. Największe z nich, jezioro Wielkie uznano w 1991 roku za ornitologiczny rezerwat przyrody. Występujące tu bogactwo ilościowe i gatunkowe ptaków wodnych i wodno-błotnych znajduje w tych wodach obfite pożywienie. W krajobrazie Parku spotkamy też jeziora małe, tak zwane oczka. Powstały wskutek wytopienia się brył martwego lodu, zagrzebanych w osadach polodowcowych. Ich powierzchnia jest niewielka (0,1-0,2 ha) a kształt linii brzegowej zbliżony do koła. Jeziora w swej historii, ulegały znacznym zmianom. Duża część, szczególnie mniejszych i płytkich zbiorników wodnych zarosła, tworząc torfowiska, które w większości zmeliorowane, stanowią łąki okresowo podtapiane bądź porośnięte są lasem. Największy obszar podmokły spotkać można w północnej części Parku, w okolicach wsi Brzeżno. Dno zagłębienia bezodpływowego wypełniają płytkie i silnie zarastające zbiorniki wodne oraz torfowiska zwane Moczarami Brzeskimi. Wraz z ciągnącym się od zachodu ozem stanowią dogodny ekosystem dla żółwia błotnego, którego obecność tutaj potwierdziły znaleziska skorup jaj. Obra płynie w szerokiej 4-5 [km] dolinie ciągnącej się od Zbąszynia do Międzyrzecza. Jest to typowa, leniwie płynąca rzeka nizinna, choć w czasie wezbrań pokazuje swą ukrytą siłę. Wypływając z jeziora Rybojady ma przebieg prawie prostolinijny, natomiast poniżej Policka, posiada już rozwinięte liczne meandry, łachy i starorzecza. Głównymi dopływami Obry na terenie Parku jest Czarna Woda oraz kanały odwadniające rozległe podmokłe obniżenia nad jej zachodnim brzegiem, jak np. Popówka koło Rańska. Jeszcze w XIX wieku była to rzeka dzika, sprawiająca dużo kłopotów żyjącym w jej dolinie mieszkańcom. Wiemy, że miała ona w Trzcielu 35 metrów szerokości rozlewając się na okoliczne pola. Obecnie jej szerokość nie przekracza 20 metrów, co jest skutkiem intensywnego bagrowania koryta Obry, a wiosenne wylewy są krótkotrwałe i nie tak rozległe. Z czasem tereny zalewowe Obry zmeliorowano dla potrzeb rolnictwa. W krajobrazie doliny pojawiły się łąki, pastwiska a nawet grunty orne. W Rybojadach zbudowano jaz iglicowy, którego zadaniem jest regulowanie przepływów Obry na terenie parku. Z doliną Obry związane są liczne tereny podmokłe. W obniżeniach nagromadzona substancja organiczna utworzyła torfowiska niskie, związane z płytko zalegającą wodą gruntową. Jedno z większych i najlepiej zachowanych do dziś torfowisk to rezerwat przyrody Torfowisko Rybojady. Rzeka Kamionka, biorąca swój początek we wsi Lewice, płynie dnem wąskiej, głęboko wciętej doliny rynny polodowcowej. Jej szerokość nie przekracza 4 metry a przepływ wody zmierzony latem 2004 roku we wsi Kamionna wynosił 0,35m3/s. Osobliwością Kamionki jest występowanie wielu cieków wypływających z rozcięć w zboczach doliny, zasilających rzekę na długości od Lewic do Kamionnej. O zasobności wodnej tych źródeł niech świadczy zlokalizowanie na jednym z nich ujęcia wody pitnej dla mieszkańców wsi Mnichy. Z tej to przyczyny na tak małej rzece wybudowano także ponad 50 hektarów stawów hodowlanych a dawniej pracowało siedem młynów wodnych. Na niektórych wypływach utworzyły się rzadko spotykane i cenne przyrodniczo torfowiska źródliskowe, widoczne w postaci kopuł zboczowych, a także możemy obserwować proces tworzenia się pokładów martwicy wapiennej.

   
   
   

Aktualności  

   
© Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Lubuskiego. Wszelkie prawa zastrzeżone.
facebook_page_plugin